Karol Bunsch
(22 lutego 1898 Kraków – 24 listopada 1987 Kraków)
prawnik, powieściopisarz, tłumacz
rodzina
syn Alojzego, rzeźbiarza, i Marii z Sadłowskich
młodszy brat Adama
w 1925 roku poślubił Zofię z Redychów (1904 VI 19 – 1987 VIII 19), córkę prawnika
dzieci: Zofia, Krystyna
biogram
Od urodzenia, do śmierci związany był z Krakowem. Tu ukończył szkołę powszechną im. św. Jana Kantego (istniejącą do dziś), gimnazjum św. Anny później nazwane gimnazjum im. Bartłomieja Nowodworskiego i pod tą nazwą istniejące do dziś. Tu na Uniwersytecie Jagiellońskim ukończył wydział prawa. Tu, po krótkim pobycie w Oświęcimiu na praktyce sędziowskiej i jeszcze krótszej praktyce w notariacie swojego teścia w Skalbmierzu, otworzył kancelarię adwokacką.
W 1915 r, jako siedemnastolatek uciekł z domu do Legionów. Jako legionista walczył pod Jastkowem (to był jego chrzest bojowy), następne lata spędził walcząc na froncie – najpierw I Wojny Światowej, potem wojny polsko–bolszewickiej. Dzięki staraniom starszego brata, w tym czasie udało mu się skończyć prawo, zdając egzaminy podczas urlopów z wojska, udzielanych w tym celu.
Był oficerem Legionów Polskich, porucznikiem Wojska Polskiego, brał udział w kampanii wrześniowej, w czasie okupacji żołnierzem ZWZ i AK.
W okresie międzywojennym, podczas okupacji i potem do roku 1949 pełnił funkcję „syndyka miejskiego”, czyli wg obecnej nomenklatury był radcą prawnym magistratu. Zajmował się tłumaczeniami z literatury angielskiej i niemieckiej. Przed II wojną światową mieszkał z rodziną w Krakowie, w kamienicy przy ul. Retoryka 15.
W okresie tym brał czynny udział z życiu sportowym Krakowa. Był prezesem Oddziału Krakowskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Był aktywnym członkiem Polskiego Związku Wędkarskiego, Polskiego Związku Łowieckiego, Polskiego Związku Strzeleckiego oraz Tatrzańskiego Towarzystwa Narciarskiego. Podczas okupacji wszystkie te związki ze zrozumiałych względów zaprzestały działalności. Jednakże po wojnie wszystkie, z wyjątkiem „Sokoła”, reaktywowały się i Karol Bunsch brał czynny udział w tej reaktywacji. Próby reaktywacji „Sokoła”, bezpośrednio po wojnie zostały uniemożliwione i kiedy powstały warunki umożliwiające jego reaktywację Karol Bunsch był już w tak zaawansowanym wieku, że nie brał w tym udziału. Jednakże nie został zapomniany; wśród wieńców składanych na grobie podczas pogrzebu Karola Bunscha w listopadzie 1987 r znalazł się wieniec z szarfą „Druhowi Prezesowi – Druhowie Sokoła Krakowskiego”.
Z natury rzeczy osoba Karola Bunscha i jego działalność w tych obszarach jest (a w każdym razie była) znana ludziom związanym z tymi środowiskami. Najpowszechniej znany jest Karol Bunsch ze swojej działalności literackiej. Zadebiutował powieścią Dzikowy skarb. Powieść z czasów Mieszka. Książka przyniosła mu wielka sławę i uznanie czytelników. Był to także pierwszy tom ze sławnego cyklu Powieści piastowskie. Cały cykl rozrósł się do kilkunastu powieści, które składają się na kilkaset lat historii państwa Polskiego. Podjęcie działalności literackiej było konsekwencją jego zainteresowania historią, szczególnie Polski. Studiując źródła i opracowania historyczne, głównie epoki piastowskiej, na tyle wniknął w epokę, że swoim spostrzeżeniom i przemyśleniom nadał formę zbeletryzowaną. Do końca życia zajmował się już potem twórczością literacką, tworząc 15 tytułów powieści piastowskich i trylogię antyczną, z czasów Aleksandra Macedońskiego. Obok powieści pisał również nowele, wydał też zbiór aforyzmów. Jego książki osiągnęły ponad 3 miliony nakładu.
Miłośnik sportu, uprawiał gimnastykę wyczynową, wielokrotny zwycięzca zawodów strzeleckich w Bractwie Kurkowym, w KS Wawel i TG „Sokół”, zamiłowany turysta, narciarz i wędkarz, przede wszystkim myśliwy, aktywnie udzielał się w krakowskim Towarzystwie Łowieckim, interesował się numizmatyką i zbierał białą broń. Był ostatnim przed wybuchem wojny prezesem krakowskiego oddziału Towarzystwa Sportowego „Sokół”.
Pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Salwatorskim (sektor SC13, rząd 1, grób 56).
Patron ulicy w Skotnikach, w dzielnicy VIII Dębniki, prowadzącej od ul. Michała Bobrzyńskiego do ul. Doktora Józefa Babińskiego.
wybrane prace:
1945 - Dzikowy skarb
1946 - Ojciec i syn
1949 - Imiennik
1952 - Zdobycie Kołobrzegu
1953 - Psie Pole
1953 - Wawelskie wzgórze
1955 - Olimpias
1958 - Wywołańcy
1958 - O Zawiszy Czarnym opowieść
1961 - Rok tysięczny
1964 - Przełom
1967 - Parmenion
1967 - Aleksander
1971 - Warna 1444
1971 - Powrotna droga
1971 – zbiór aforyzmów Myśli
1973 - Przekleństwo
1976 - Bracia
1979 - Bezkrólewie
1984 - Odnowiciel
tłumaczenia
1971 – Stulecie detektywów Jürgen Thorwalda wraz z W. Kragen
1974 – Moje życie Isadora Duncan
1975 – Trzecia Rzesza w krzyżowym ogniu pytań R. W. M. Kempnera
1977 – Stulecie chirurgów Jürgen Thorwalda
kalendarium
1915–1917 – w Legionach Polskich
1915 – przeszedł chrzest bojowy w bitwie pod Jastkowem
1916 VII – ciężko ranny podczas odpierania tzw. Ofensywy Brusiłowa
1920 – ukończył prawo na UJ
1922 – uzyskał stopień doktora praw
1924 – porucznik rezerwy 66 Pułku Piechoty w Chełmnie ze starszeństwem z 1 VI 1919 i 1274 lokatą
1924-1926 – sędzia w Oświęcimiu
1926 – rozpoczął pracę w Krakowie jako adwokat
1926-1927 – w kancelarii notarialnej w Skalbmierzu
1928 – założył własną kancelarię adwokacką
1932-1939 – radca prawny (syndyk) m. Krakowa
1934 – zajmował 481 lokatę wśród poruczników pospolitego ruszenia
1938 – Złoty Krzyż Zasługi
1939 VII – zamieszkał we własnej willi przy ul. Szwedzkiej 21
1939 – zmobilizowany, uczestniczył w kampanii wrześniowej
1945–1951 – radca prawny MRN w Krakowie
1945 – członek Związku Zawodowego Literatów Polskich, następnie ZLP
1950-1952 – zlikwidował kancelarię adwokacką, poświęcił się pisarstwu
1953 II 8 – podpisał rezolucję ZLP w sprawie procesu krakowskiego
1956 – ponownie otrzymał Złoty Krzyż Zasługi
1963 – przeprowadził się do willi wybudowanej na tej samej posesji (adres pocztowy ul. Dębnicka 6)
1971 – otrzymał nagrodę literacką m. Krakowa
1973 VII 22 – otrzymał nagrodę ministra kultury i sztuki I stopnia
1974 – odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
1983 – powstał dokumentalny film biograficzny „Karol Bunsch” w reżyserii Andrzeja Gebera i Macieja Szumowskiego
2002 – uchwałą Rady Miasta jego imieniem nazwano jedną z ulic Krakowa
źródła:
według przekazu córki Zofii Makarewicz z domu Bunsch
Księga adresowa miasta Krakowa i województwa krakowskiego z informatorem m. st. Warszawy, wojew. kieleckiego i śląskiego. Rocznik 1933/1934, [online] https://sbc.org.pl/dlibra/publication/603420/edition/567644/content, [dostęp: 14.02.2023]
Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005
Piotr Kuncewicz, Leksykon polskich pisarzy współczesnych, 1995
Elwira Buszewicz, Jarosław Fazan i inni, Słownik pisarzy polskich, Kraków 2008
Jan Pieszczachowicz (red.), Wielki leksykon pisarzy polskich, Kraków 2005
Ewa Zamorska-Przyłuska, Przewodnik literacki po Krakowie i województwie małopolskim, Kraków 2010
„Zdanie”, 2002 nr 1/2