Konstanty Wiktor Bruno Buszczyński
(2 czerwca 1856 Niemiercze na Podolu – 12 stycznia 1921 Kraków)
przemysłowiec, inżynier rolnik, pionier hodowli nasion, działacz niepodległościowy, dyplomata
rodzina
herbu Strzemię
syn Stefana (1821 XII 26 Mont Bouvillers, Francja – 1892 X 20 Kraków), pisarza, i Heleny Józefowicz-Hlebickiej herbu Leliwa
Konstanty Buszczyński (1856-1921)
brat Ofelii
poślubił: Jadwiga Dmochowska (1865-1928 Kraków)
dzieci: Stefan (1885–1938); Maria (1890 VII 20 Niemiercze – 1967 XII 28 Warszawa); Helena (1892-1972 Warszawa); Bolesław (1904 XI 9 Niewiersza, Rosja – 1940 Charków)
biogram
Po ukończeniu Szkoły Realnej w Dreźnie rozpoczął studia na Politechnice Drezdeńskiej, które kontynuował na agronomii w Politechnice w Rydze. W trakcie studiów został przyjęty do korporacji Arkonia, z którą utrzymywał kontakty przez całe życie.
Po studiach powrócił do rodzinnego Niemiercza i podupadający majątek doprowadził do rozkwitu. Wraz z Michałem Łążyńskim, ciotecznym bratem żony Jadwigi, założył jedną z pierwszych firm na ziemiach dawnej Polski, która zajmowała się hodowlą buraka cukrowego i zbóż, a którą przekształcił później we własną firmę „Konstanty Buszczyński i Synowie”, działającą do wybuchu II wojny światowej. W nabytym majątku w Górce Narodowej koło Krakowa (obecnie w granicach miasta Krakowa) prowadził hodowlę i selekcję buraka cukrowego, uzyskując jego wysokocukrowe odmiany i zdobywając rynki zbytu nasion także za granicą.
Przed I wojną światową organizował ćwiczenia drużyn strzeleckich i wspierał finansowo zbrojny ruch wolnościowy w Kongresówce i Austrii, po wybuchu wojny brał czynny udział w organizacji i zaopatrzeniu Legionów.
Po I wojnie został współwydawcą „Głosu Narodu”, w swoim mieszkaniu przy ulicy Karmelickiej organizował wówczas spotkania o charakterze patriotycznym tzw. soboty na Karmelickiej. Przez premiera Ignacego Paderewskiego mianowany został konsulem generalnym w Nowym Jorku, w domu, który zakupił z własnych funduszy w Waszyngtonie i w którym zorganizował konsulat, do dziś mieści się ambasada polska. Po zorganizowaniu konsulatu, który przez pierwsze siedem miesięcy swej działalności wydał 15 tysięcy paszportów i zatrudniał 30-tu pracowników, wyjechał do Polski i podał się do dymisji.
Pod koniec życia przeznaczył sporą kwotę pieniędzy (wnosząc 1/4 potrzebnej sumy) na wybudowanie w Prądniku Czerwonym (wcześniej Tyniecki, Benedyktyński) kościoła Dobrego Pasterza. Świątynia ukończona została dwa lata po jego śmierci, a nad spełnieniem woli męża czuwała jego żona Jadwiga, która do swojej śmierci opiekowała się ubogimi i hojnie wspierała parafię. Wspomagał finansowo odnowienie Wawelu, co upamiętniają cegiełki w murze wawelskim.
Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera 6, rząd zachodni, miejsce po prawej Marii Luhe).
wybrane publikacje:
1895 – wraz z Michałem Łążyńskim Mapa cukrowni i rafineryi państwa rosyjskiego zestawiona i wydana nakładem zakładu hodowli nasion … w Niemierczu
1916 - Wrażenia z Ameryki, drugie wydanie 1922
kalendarium
1877-1878 – studiował na Wydziale Chemicznym Politechniki w Rydze
1878-1880 – studiował na Uniwersytecie Lwowskim
1883 - ukończył studia z wyróżnieniem na Wydziale Rolniczym Politechniki w Rydze
1886 – założył w swoim majątku Niemiercze na Podolu spółkę hodowli buraka cukrowego i zbóż
1892 – spółkę przekształcił we własną firmę „Konstanty Buszczyński”
1906 - nabył majątek Górka Narodowa koło Krakowa
1910-1912 – przebywał w Stanach Zjednoczonych jako właściciel firmy produkującej znane na całym świecie nasiona buraka cukrowego
1914 VII 31 – przyjął wizytę swego przyjaciela ze szkoły Józefa Conrada
1918 – współwydawca „Głosu Narodu”
1919 I – przez premiera Ignacego Paderewskiego został mianowany konsulem generalnym w Nowym Jorku
1919–1920 III – pełnił obowiązki konsula
1919 XI 2 – jako konsul złożył na sarkofagu T. Kościuszki amarantowy sztandar z Orłem Białym, ufundowany przez Towarzystwo Cyncynatów, którego członkiem był T. Kościuszko
1920 – wrócił do Krakowa i przekształcił firmę nasienną w rodzinną spółkę „K. Buszczyński i Synowie SA”
1921 X – jego żona złożyła jeden milion marek na Bursę Młodzieży Rękodzielniczej im. P. Skargi z warunkiem, aby jeden z wychowanków Bursy pobierał stypendium im. Konstantego Buszczyńskiego
źródła:
Zygmunt Przyrembel, Buszczyński Konstanty, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 3, Kraków 1937, reprint Kraków 1989
Arkadiusz Janicki, Studenci polscy na Politechnice Ryskiej w latach 1862-1918, Gdańsk 2005
Karolina Grodziska-Ożóg, Cmentarz Rakowicki w Krakowie (1803-1939), Kraków 1987
Czesław Brzoza, Kraków między wojnami, Kraków 1998