Józef Czajkowski
(21 stycznia 1872 Warszawa – 27 lipca 1947 Warszawa)
malarz, grafik, architekt, projektant wnętrz i przedmiotów użytkowych, pedagog
rodzina
syn Wojciecha i Adeli Ziembińskiej
Portret Józefa Czajkowskiego, pędzla Olgi Boznańskiej 1894
brat Stanisława, malarza pejzażysty
mąż Lety Walewskiej (właściwie Waleria Abramowicz), aktorka, wcześniej jedyny narzeczony Olgi Boznańskiej, jednak zerwał zaręczyny
biogram
Studia rozpoczął w akademii sztuk pięknych w Monachium u Johanna Caspara i Ludwiga Herterichów i Karla Marra, następnie studiował u Jean Paul Laurensa i Jean–Josepha Benjamina Constanta w Académie Julian w Paryżu, później u Jamesa McNeila Whistlera. W Wiedniu uczęszczał do Kunstgewerbeschule, a w Krakowie do Szkoły Sztuk Pięknych i pracowni T. Stryjeńskiego.
Zorganizował Wydział Architektury krakowskiej ASP, był współzałożycielem Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana, podczas I wojny światowej kierował stowarzyszeniem Warsztaty Krakowskie, był współtwórcą spółdzielni artystów plastyków Ład, był jednym z głównych projektantów warsztatów Kilim Polski.
Początkowo zajmował się głównie malarstwem i grafiką użytkową (litografie, plakaty, ilustracje, projekty okładek, drobne druki np. zaproszenia dla kabaretu „Zielony Balonik”), projektował witraże, później także architekturą i sztuką stosowaną. Zajmował się także projektowaniem mebli (między innymi zaprojektował jesionowe umeblowanie jadalni w mieszkaniu Władysława Reymonta), tkanin (głównie kilimów) oraz innych elementów wyposażenia wnętrz. Zajmował się także krytyką publikując swe prace w „Architekcie”, „Krakowskim Miesięczniku Artystycznym”, „Świecie”, „Wiadomościach Literackich”. Był jednym z pionierów sztuki użytkowej w Polsce.
Swoje prace oraz realizacje architektoniczne wraz z projektami wnętrz i aranżacją otoczenia prezentował na licznych wystawach w kraju i za granicą, na których zdobywał nagrody i wyróżnienia. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie i Warszawie.
Pochowany obok brata Stanisława na cmentarzu Powązkowskim (kwatera Aleja Zasłużonych – 1 – 29,30) w Warszawie.
wybrane prace:
obrazy:
1897 - Pejzaż ze ścieżką
1900 - Pejzaż zimowy - sad
1900 - Żyd na cmentarzu
1900 - Księgarnia paryska
1901 - Zima. Paw w ogrodzie
1905 – Kobieta i mężczyzna siedzący przy stole
1908 - Wieś podkrakowska (Bronowice?)
1938 - Autoportret
litografie:
1903 - Cmentarz klasztorny w Krakowie
1903 - Fragment Rynku w Krakowie
projekty architektoniczne:
1908 – projekt dworu w Opinogórze (niezrealizowany)
1908–1914 – modernistyczna fasada Muzeum Techniczno–Przemysłowego w Krakowie
1910 – współautor projektu Wielkiego Krakowa wraz z W. Ekielskim, T. Stryjeńskim, L. Wojtyczką, K. Wyczyńskim
1925 – pawilon polski na Międzynarodową Wystawę Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu
kalendarium
1892 – rozpoczął studia w akademii sztuk pięknych w Monachium
1894–1895 – studiował w krakowskiej SSP
1901 – został członkiem Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”
1901 – otrzymał I nagrodę za plakat IV Wystawy Sztuki
1901 – współzałożyciel Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana
1902 – otrzymał I nagrodę za plakat I Wystawy Sztuki Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana
1910 – otrzymał I nagrodę w konkursie na plan regulacji i zagospodarowania Wielkiego Krakowa
1913 – profesor architektury wnętrz w krakowskiej ASP
1914 – czynnie działał w stowarzyszeniu Warsztaty Krakowskie
1919 – powołano go na stanowisko profesora Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie
1922 XII – 1938 - profesor warszawskiej SSP
1925 – cztery Grand Prix (za architekturę pawilonu, wnętrza, meble i wyroby z metalu) na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu
1926 – współzałożyciel spółdzielni artystów plastyków Ład
1938 – odszedł na emeryturę
1938 – odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski
1988 – Kraków nazwał jego imieniem ulicę w X dzielnicy Swoszowice (w Opatkowicach), przecznicę ulicy Bluszczowej
źródła:
Mieczysław Wallis, Secesja, Warszawa 1967
Teresa Stanisławska-Adamczewska, Jan Adamczewski, Kraków, ulica imienia …, Kraków 2000
Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005
Wielka encyklopedia malarstwa polskiego, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2011