Stanisław Witalis Ciechanowski
(28 IV 1869 Kraków – 15 VIII 1945 Kraków)
lekarz anatomopatolog
rodzina
syn Wiktoryna (1835–1883), inżyniera kolejowego, i Florentyny ze Schwarzów (1840–1903)
Stanisław Ciechanowski (1869-1945)
poślubił Janinę Wańkowicz herbu Lis (1872–1955)
dzieci: Zofia (1896–1972); Janina (1897–1968), mąż Zdzisław Wędrychowski; Maria (1905–1977), mąż Jacek Janota–Bzowski; Stanisław Marek (1906–1969), harcmistrz, żona Maria Komornicka; Anna (1909–1988), mąż Kazimierz Strzelecki
biogram
Po ukończeniu Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego pracował przez krótki czas w laboratorium chemicznym I Szpitala Garnizonowego w Wiedniu, następnie został asystentem Zakładu Anatomii Patologicznej UJ, gdzie pracował pod kierunkiem prof. Browicza, po czym kontynuował studia w Sorbonie w Paryżu, gdzie słuchał wykładów między innymi najwybitniejszego wówczas patologa francuskiego Paula Brouardela.
Zrobił doktorat medycyny w UJ i tu się habilitował z zakresu anatomii patologicznej. Związał się z UJ najpierw jako asystent, następnie prof. nadzwyczajny i kierownik Katedry Anatomii Patologicznej. Był dwukrotnie dziekanem Wydziału Lekarskiego. Inicjator i organizator Studium Wychowania Fizycznego UJ.
Redaktor i współzałożyciel wielu czasopism lekarskich, między innymi redagował „Przegląd Lekarski” i „Polską Gazetę Lekarską”, a także wydawnictwa PAU.
Prowadził badania nad nowotworami, epidemią wola w Małopolsce, miażdżycą tętnicy płucnej i ziarnicą złośliwą. Zainicjował w Polsce badania nad wpływem syntetycznych związków chemicznych o charakterze rakotwórczym i promieni ultrafioletowych na tkanki. Opracował pierwszą pełną monografię przerostu gruczołu krokowego. Był autorem słownika lekarskiego, ogłaszał prace z zakresu higieny społecznej, opublikował około 100 prac naukowych.
Zajmował się muzyką, literaturą piękną i historią. Był między innymi członkiem PAU, Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, Związku Polskich Lekarzy i Przyrodników w Petersburgu, Towarzystwa Lekarzy Czeskich w Pradze, Akademii Nauk Lekarskich, Towarzystwa Walki z Gruźlicą i Polskiego Towarzystwa Higienicznego. Po uzyskaniu niepodległości odznaczony został Złotym Krzyżem Zasługi za działalność na polu nauki i wychowania patriotycznego młodzieży.
Aresztowany z grupą profesorów w Sonderaktion Krakau, został zwolniony z powodu złego stanu zdrowia. Uczestnik tajnego nauczania uniwersyteckiego, egzaminował z patologii ogólnej i bakteriologii.
W Krakowie mieszkał przy ulicy Chopina 7.
Pochowany na cmentarzu Rakowickim (Kw. T, gr. rodzinny Jeleńskich i Wańkowiczów).
Ulica jemu poświęcona leży w VII dzielnicy Zwierzyniec (Wola Justowska) dochodząc tam do ulicy Królowej Jadwigi.
wybrane publikacje:
1891 - Towarzystwo muzyczne w Krakowie 1866–1891
1896 - O przeroście gruczołu krokowego
1898 - Materiały do geografii wola matołectwa
1905 – współautor Słownika lekarskiego polskiego
1907 - W sprawie szpitalnictwa galicyjskiego
1916 - Zdrowie społeczne a choroby weneryczne
1920 – współautor Techniki sekcji zwłok
1925 - Towarzysz walk Traugutta major Wańkowicz–Leliwa
1930 - Skalne Podhale, powiat nowotarski, to słońce dla całej Polski
1932 – wydał tatrzański fragment dziennik Hieronima Ciechanowskiego Taternicy z przed lat 80
1938 - Józef Dietl jako anatom patologiczny
kalendarium
1885 – rozpoczął współpracę z Polskim Towarzystwem Gimnastycznym „Sokół”
1886 – ukończył Gimnazjum św. Anny w Krakowie
1886 – 1894 – odbył studia medyczne na Wydziale Lekarskim UJ
1894 - w UJ uzyskał tytuł doktora nauk lekarskich i rozpoczął pracę jako asystent
1897–1939 – wykładał anatomię patologiczną i histologię
1900 - profesor UJ
1905–1920 – pełnił obowiązki redaktora naczelnego „Przeglądu Lekarskiego”
1906–1912 – redaktor naczelny „Rocznika Wydziału Lekarskiego”
1918 – zorganizował Wojewódzki Zarząd Oddziału Związku Harcerstwa Polskiego na terenie Krakowa i objął stanowisko pierwszego przewodniczącego
1918 XI 21 - stanął na czele Komitetu Ratunkowego dla Lwowa
1919-1939 - kierownik Katedry Anatomii Patologicznej
1919–1920 i 1927–1929 – pełnił funkcję dziekana Wydziału Lekarskiego UJ
1919 - uzyskał tytuł profesora zwyczajnego
1921–1925 – członek Naczelnej Rady Harcerskiej
1925 - Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
1925–1930 – redaktor naczelny „Polskiej Gazety Lekarskiej”
1926–1927 – należał do Głównej Kwatery Harcerzy
1927 – zorganizował trzyletnie studia uniwersyteckie wychowania fizycznego przy UJ
1930 – został sekretarzem Wydziału Lekarskiego PAU i redaktorem jej lekarskich wydawnictw
1931–1934 – wykładał patologię ogólną i doświadczalną
1936 XI 11 - Złoty Krzyż Zasługi
1939 VIII 31 - przeszedł na emeryturę
1939 XI 6 - aresztowany w Sonderaktion Krakau
1939 XI 9 - zwolniony z powodu złego stanu zdrowia
1992 – uhonorowany pamiątkową tablicą w hallu Collegium Medicum przy ulicy Grzegórzeckiej 16
źródła:
Teresa Stanisławska-Adamczewska, Jan Adamczewski, Kraków, ulica imienia …, Kraków 2000
Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005
Stanisław Łoza, Czy wiesz kto to jest?, Warszawa 1983