Wincenty Danek
(8 października 1907 Siersza – 17 sierpnia 1976 Kraków)
historyk literatury polskiej, pedagog
rodzina
z inteligencji galicyjskiej
syn Władysława (1869-1933), sekretarz Zakładu Górniczego w Sierszy i kierownik Kasy Chorych, i Pauliny (1879-1944) z domu Bogacka
rodzeństwo: Maria (1910-1920), Janina (1914-1928), Barbara (zm. 2006), Stanisław (1906-?), Adam (1923-1988)
18 kwietnia 1946 roku zawarł w Krzeszowicach, cywilny związek małżeński z czternaście lat młodszą, Olgą Jadwigą de domo Tiahnybok, natomiast 22 kwietnia o godzinie 8 rano, złożył przysięgę małżeńską w kościele OO. Kapucynów w Krakowie
dzieci: Piotr (1947 -), Maciej (1952 -)
biogram
Naukę rozpoczął w szkole ludowej w Sierszy, a po wybuchu I wojny światowej kontynuował ją w Milówce na Żywiecczyźnie, by ostatecznie zakończyć edukację podstawową ponownie w Sierszy. Następnie został uczniem krakowskiego Gimnazjum IV Realnego im. Henryka Sienkiewicza, mieszczącego się przy ul. Krupniczej. Po maturze podjął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w czasie studiów zaprzyjaźnił się z krajanem z Krzeszowic – Kazimierzem Wyką. Równolegle ukończył także studium pedagogiczne UJ.
Po studiach odbywał służbę wojskową w Batalionie Podchorążych Piechoty nr 5 w Łobzowie oraz w 20. Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej, jednak została ona przerwana z powodu kontuzji kolana. Ten uraz przekreślił również jego piłkarskie ambicje; mimo to do końca życia pozostał wiernym i gorącym kibicem Cracovii. Związał się z pracą nauczyciela szkół średnich, między innymi w Kolbuszowej, gdzie przygotował rozprawę doktorską Lucjan Siemieński jako krytyk literacki pod kierunkiem prof. Ignacego Chrzanowskiego.
W okresie okupacji niemieckiej mieszkał w Krzeszowicach i był zatrudniony jako urzędnik w Kamieniołomach Miast Małopolskich w Miękini. Utrzymywał kontakty i współdziałał z konspiracyjną komórką Polskiej Partii Robotniczej (PPR), a równocześnie angażował się w tajne nauczanie. Został aresztowany w trakcie organizowanej w konspiracji matury i osadzony w krakowskim więzieniu przy ul. Montelupich, skąd zdołał wydostać się podczas ewakuacji.
Po zakończeniu wojny wstąpił do PPR, a od 1948 roku był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W Krzeszowicach został pierwszym przewodniczącym Miejskiej Rady Narodowej oraz zorganizował prywatne gimnazjum, którym następnie kierował. Później objął stanowisko dyrektora IV Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie, a następnie został naczelnikiem Wydziału Szkół Średnich w Kuratorium Okręgu Szkolnego Krakowskiego i w konsekwencji sprawował funkcję kuratora. W dalszej kolejności podjął pracę jako wykładowca historii literatury polskiej w krakowskiej Wyższej Szkole Pedagogicznej. Z polecenia władz oświatowych zorganizował przy WSP Studium Zaoczne dla pracujących (w 1952 roku przekształcone w Wydział Zaoczny) i został jego dziekanem.
Z czasem objął funkcję rektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Drukował teksty między innymi w „Życiu Szkoły Wyższej” oraz w „Pamiętniku Literackim”. Stanął na czele redakcji „Ruchu Literackiego” jako redaktor naczelny, a na jego łamach regularnie publikował artykuły i recenzje. Przewodniczył komitetowi redakcyjnemu edycji Cyklu powieści historycznych obejmujących dzieje Polski Józefa Ignacego Kraszewskiego, a także zasiadał w komitecie redakcyjnym Dzieł Kraszewskiego. Należał do Komisji Nauk Pedagogicznych i Komisji Historycznoliterackiej krakowskiego oddziału PAN oraz współtworzył komitet redakcyjny „Rocznika Komisji Historyczno-Literackiej”.
Jako autor licznych rozpraw naukowych szczególnie często podejmował tematykę związaną z Józefem Ignacym Kraszewskim. Zajmował się również pracą edytorską: przygotowywał opracowania i komentarze oraz wydawał między innymi powieści, korespondencję i pamiętniki Kraszewskiego.
Jego imię nosi audytorium obecnego Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. W 1987 roku został także uhonorowany tablicą pamiątkową wmurowaną na fasadzie Liceum Ogólnokształcącego w Krzeszowicach, którego był założycielem. Imieniem Danka nazwana została w 1979 roku ulica Apteczna w centrum Krzeszowic, położona niedaleko funkcjonującej od roku 1977 ulicy Kazimierza Wyki.
Ma swoją ulicę w IV dzielnicy Prądnik Biały, dochodzącą do ul. Stanisława Grochowiaka.
Zmarł w Krakowie, pochowany na cmentarzu w Krzeszowicach.
wybrane prace:
Poglądy pedagogiczne Adolfa Dygasińskiego. Wrocław 1954
Publicystyka Józefa Ignacego Kraszewskiego w latach 1859-1872. Wrocław 1957
J.I. Kraszewski, T. Lenartowicz: Korespondencja. Do druku przygotował i komentarzem opatrzył W. Danek. Wrocław 1963
Powieści historyczne Józefa Ignacego Kraszewskiego. Warszawa 1966
Józef Ignacy Kraszewski. Żywot i dzieła. Kraków 1967
Pisarz wciąż żywy. Studia o życiu i twórczości J. I. Kraszewskiego. Warszawa 1969
Józef Ignacy Kraszewski. Warszawa 1973
Józef Ignacy Kraszewski. Zarys biograficzny. Warszawa 1976
kalendarium
1907 X 27 – ochrzczony w kościele parafialnym w Krzeszowicach
1913-1918 – uczęszczał do szkoły ludowej
1918–1926 – w IV Gimnazjum
1926- rozpoczął studia
1930 III 25 – otrzymał tytuł magistra filozofii
1930 VI 17 – ukończył studium pedagogiczne
1930 VIII 12 – powołany do wojska
1930 XI 19 – zdał egzamin doktorski z języka polskiego oraz filologii klasycznej jako przedmiotu dodatkowego
1931 I 1 - 1934 – w gimnazjum koedukacyjnym w Kolbuszowej
1932 – członek Związku Nauczycielstwa Polskiego
1934 III 24 – otrzymał stopień doktora filozofii
1934 V – złożył egzamin na nauczyciela szkół średnich
1934 XI 1 – 1935 – nauczyciel w Prywatnym Gimnazjum Żeńskim i Seminarium Nauczycielskim Żeńskim im. Mikołaja Reja
1935 IV/V – uczęszczał na kurs dla kierowników bibliotek szkolnych
1935 - IV 1939 – w gimnazjum świętego Józefa OO Redemptorystów w Toruniu
1936 VI 18-19 – zdał egzaminy uprawniające do nauczania łaciny
1937 VII – na statku MS Batory odbył wycieczkę do krajów skandynawskich
1939 VIII – wraz z przyjacielem Kazimierzem Wyką przeszli szlaki tatrzańskie
1939 IX 15 - 1941 IX 30 – zatrudniony jako urzędnik w Kamieniołomach Miast Małopolskich w Miękini
1941 X 1 – 1944 XII - zatrudniony w krzeszowickim Arbeitsamcie
1942 – czynnie zaczął współpracować z komórką PPR w Krzeszowicach
1944 XII – 1945 I – aresztowany i więziony w więzieniu Montelupich w Krakowie
1945 I 15 – uciekł z więzienia w czasie ewakuacji
1945 I 28 – członek PPR
1945 II – kierownik ZWM w Krzeszowicach
1945-1947 – założyciel i dyrektor gimnazjum w Krzeszowicach
1946 III – członek Zarządu KM PZPR w Krzeszowicach
1947-1951 – Kurator i Kierownik Wydziału Oświaty Wojewódzkiej Rady Narodowej
1947 IX 1 – dyrektor VI Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie
1947 IX 1 – Naczelnik Wydziału w krakowskim Kuratorium
1948 III – zastępca przewodniczącego Okręgowej Komisji Dyscyplinarnej przy kuratorium
1948 IX 1 – 1948 II 10 – wykładowca w Towarzystwie Przygotowawczym Kursów Uniwersyteckich
1949 VIII 2 – 1951 III 31 – kurator oświaty
1951 IV – wykładowca historii literatury polskiej w WSP
1951 IV – mianowany organizatorem studium zaocznego Państwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie
1952 – dziekan studium zaocznego
1952 IX 1 - kontraktowy profesor literatury polskiej na Wydziale Humanistycznym PWSP
1953 IV 1 – powołany na stanowisko Przewodniczącego Komisji Przydziału Pracy dla Absolwentów PWSP w Krakowie
1954 - na podstawie studium Poglądy pedagogiczne Adolfa Dygasińskiego uzyskał tytuł naukowy docenta
1954-1961 – publikował w „Życiu Szkoły Wyższej”
1955 VI 30 – Złoty Krzyż Zasługi
1956-1966 – publikował w „Pamiętniku Literackim”
1956 X 29 – jednogłośnie wybrany rektorem PWSP
1956-1971 – rektor PWSP
1956 – przewodniczący Komitetu Redakcyjnego „Rocznika Naukowo-Dydaktycznego”
1957 IV 16 – członek Komisji Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego do spraw dydaktyki na studiach zaocznych
1958 – przewodniczący komitetu redakcyjnego edycji Cyklu powieści historycznych obejmujących dzieje Polski Józefa Ignacego Kraszewskiego
1958 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
1960 – przewodniczący Komitetu Redakcyjnego „Ruchu Literackiego”
1961 – w komitecie redakcyjnym Dzieł Kraszewskiego
1961 – profesor nadzwyczajny
1962 – kierownik Katedry Metodyki Nauczania Języka i Literatury Polskiej
1963 – Order „Sztandar Pracy” II klasy
1963 – członek Komisji Nauk Pedagogicznych i Komisji Historyczno-literackiej Oddziału PAN w Krakowie
1963 – członek Rady Naukowej IBL PAN w Warszawie
1968 X 12 – profesor zwyczajny nauk humanistycznych
1970 – nagroda im. T. Mikulskiego II stopnia za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych
1971 – dyrektor Instytutu Filologii Polskiej WSP
1975 X 1 – przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Badań Literackich PAN
źródła:
Słownik współczesnych pisarzy polskich. T. 1. Warszawa 1963
Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. T. 1. Warszawa 2000
J. Jarowiecki: Bibliografia publikacji prof. zw. dra Wincentego Danka. „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny. Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Krakowie” 1976 nr 30
Teresa Stanisławska-Adamczewska, Jan Adamczewski, Kraków, ulica imienia …, Kraków 2000
Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005