Walenty Dec

(14 lutego 1851 Grębałów koło Rozwadowa – 5 czerwca 1938 Kraków)

kompozytor, organista, dyrygent 

rodzina

z rodziny o szwedzkich korzeniach

syn Franciszka i Heleny 

Walenty Dec (1851-1938), przed 1938, źródło: archiwum rodzinne, Fotograf ul. Szewska 27, Kraków

poślubił Florentynę Smach (1857-1898), mieli syna Walerego, żona Janina Smmler

biogram

           Wychował się we Lwowie i tam stawiał pierwsze kroki w edukacji muzycznej, a następnie prowadził chór w Teatrze im. hr. Skarbka. Później przeniósł się do Krakowa, gdzie studiował w szkole Towarzystwa Muzycznego: kompozycję i teorię u Władysława Żeleńskiego oraz grę na organach pod kierunkiem Wincentego Richlinga. Z czasem sam zaczął uczyć gry organowej w Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego.

           Był także korepetytorem chóru Opery Krakowskiej, inicjatorem powstania chóru męskiego i mieszanego, a jako członek Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” zorganizował tam i prowadził własny chór. Kierował również Chórem im. św. Wojciecha przy kościele św. Anny w Krakowie oraz prowadził Chór Drukarzy. Do końca życia pełnił funkcję kantora w Katedrze Królewskiej na Wawelu, odpowiadając za pracę chóru i muzyczną oprawę uroczystości liturgicznych.

           Uczył muzyki i śpiewu w gimnazjach św. Anny i św. Jana, a ponadto działał w środowisku pedagogicznym, m.in. jako członek Polskiego Związku Pedagogów w Krakowie.

           Pozostawił po sobie raczej skromny dorobek kompozytorski. Składały się na niego przede wszystkim utwory organowe – zwłaszcza „Preludia”, uchodzące za najbardziej znane i cenione – oraz muzyka sakralna. Opracowywał m.in. pieśni kościelne, polskie kolędy i pastorałki na chór męski, które jeszcze stosunkowo niedawno były wykonywane przez zespoły chóralne i przed II wojną światową ukazywały się drukiem.

           Skomponował także cztery wielogłosowe msze o zachowawczym charakterze, utrzymane w duchu stylu palestrinowskiego (stile antico), przeznaczone na chór i organy. Drukiem opublikowano jednak tylko jedną z nich – „Mszę d-moll” op. 16, opartą na pieśni „Bogurodzica”, znaną jako „Missa in honorem B. Mariae Virginis Immaculatae”, dedykowaną Władysławowi Bandurskiemu (w części opracowań biograficznych błędnie opisywaną jako msza Es-dur na chór a cappella). Większość jego twórczości pozostała w rękopisach i dziś jest w dużej mierze zapomniana, choć niektóre pieśni nadal funkcjonują w śpiewnikach kościelnych i wciąż bywają wznawiane.

          Pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera W, rząd zachodni, miejsce po lewej Słomczyńskiej).

wybrane prace:

Missa in honorem B. Mariae Virginis Immaculatae, op. 16 na chór męski i organy

Kolędy w opracowaniu na chór męski

Preludia na organy

kalendarium

1873 - prowadził chór w Teatrze im. hr. Skarbka we Lwowie

1875 – rozpoczął studia w krakowskiej szkole Towarzystwa Muzycznego 

~1887 – ukończył naukę

1888 – założył chór Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”

od 1889 – wykładał przedmioty teoretyczne

od 1890 - pracował jako kantor w Katedrze Królewskiej na Wawelu

1895- 1928 - w Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego nauczał gry na organach

1896-1928 – po śmierci W. Rychlinga objął także stanowisko organisty katedry wawelskiej

źródła:

Stanisław Łoza, Czy wiesz kto to jest?, Warszawa 1938

Kraków Muzyczny 1918–1939, Praca zbiorowa pod red. M. Drobnera i T. Przybylskiego, Kraków 1980

„Czas” Kraków, czerwiec 1939

Kompozytorzy polscy 1918-2000, t. 2, Biogramy (pod red. Marka Podhajskiego), Warszawa/Gdańsk 2005