Walenty Dembiński
(1504 – 16 października 1584)
burgrabia i kasztelan krakowski
rodzina
herbu Rawicz
syn Jakuba i Katarzyny
Walenty Dembiński (1504-1584), autor: Jan Matejko (1838–1893), drzeworyt, prywatna kolekcja, fot. Arianus
poślubił:
1. żona Elżbietę Kuczkowską
dzieci: Anna, mąż Stanisław Szatraniec; Krystyna, mąż Andrzej Gołuchowski; Jakub (?1520-1578), starosta lubomelski i czorsztyński, żona Zofia Konarska; Zofia Urszula, mąż 1. Marcin Czuryło, 2. Hieronim Jan Lanckoroński; Barbara, mąż Bartłomiej Gniewięcki; Elżbieta, mąż Jan Silnicki; Andrzej, burgrabia krakowski, żona Anna Frykacz; Stanisław, poseł na sejm I Rzeczypospolitej, żona Anna Ciołek; Jan, starosta lubomelski, burgrabia krakowski, żona Katarzyna Jakubowska; Erazm, dziekan krakowski, kantor sandomierski, proboszcz wielicki; Kasper, rotmistrz, 1. żona Marianna Kopeć, 2. żona Krystyna Urowiecka
2. żona Krystyna Zofia Minocka
dzieci: Katarzyna, mąż Andrzej Rey; Baltazar; Walenty
3. żona Barbara Gosławska
dzieci: Hieronim, podstoli, starosta małogoski, 1. żona Regina Bużeńska, 2. żona Anna Drohojowska; Urszula, mąż Stanisław Miński
biogram
Jeden z przywódców rokoszu szlacheckiego. Pozwany przed sąd sejmowy jako winny zbrodni obrazu majestatu. Jako podskarbi koronny zaprowadził porządek w skarbie. Z powodu wieku oddał pieczęć kanclerza wielkiego koronnego Piotrowi Duninowi Wolskiemu w zamian otrzymując kasztelanię krakowską.
Jego renesansowy pomnik nagrobny znajduje się w Katedrze Wawelskiej w kaplicy wezwania św. Jana Ewangelisty, zbudowanej przez biskupa Jana Grota.
kalendarium
1535-1539 – sędzia grodzki krakowski
1537 – jeden z przywódców rokoszu szlacheckiego
1538/1539 – poseł na sejm krakowski
1539-1544 – podstarości krakowski
1540 – poseł na sejm
1544 – pisarz ziemski krakowski
1544-1551 – referendarz koronny
1548-1554 – dworzanin koronny Zygmunta II Augusta
1549-1559 – burgrabia krakowski
1550-1555- kasztelan biecki
1550-1564 – starosta chęciński
1553-1571 – starosta czorsztyński
1555-1563 – kasztelan sądecki
1561-1564 – podskarbi wielki koronny
1563-1574 – starosta lubomelski
1564-1576 – kanclerz wielki koronny
1567 – otrzymał 100 talarów jako podarunek od władz miasta
1569 – sędzia sejmowy
1569 – sygnatariusz aktu Unii Lubelskiej
1573 – potwierdził elekcję Henryka Walezego na króla Polski
1576 – starosta warcki
1576-1584 – kasztelan krakowski
źródła:
Polski Słownik Biograficzny, T. 5: Dąbrowski Jan Henryk – Dunin Piotr. Kraków 1939-1946
Kamil Szpunar, Dembińscy herbu Rawicz w XVIII wieku, Radom 2023
Janina Bieniarzówna, Jan M. Małecki, Dzieje Krakowa, t. 2, Kraków 1984
Michał Rożek, Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa, Warszawa-Kraków 1997
Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013
Świętosława Orzelskiego bezkrólewia ksiąg ośmioro 1572-1576, Kraków 1917
Volumina Legum, t. 2, Petersburg 1859
Ferenc M., Dwór Zygmunta Augusta. Organizacja i ludzie, Oświęcim 2014
Tomczak A., Walenty Dembiński, kanclerz egzekucji (ok. 1504-1584), Toruń 1963
Maria Jadwiga Minakowska, Wielka genealogia Minakowskiej (Wielcy.pl), wydanie z 17.01.2023