Stanisław Długosz

Jerzy Tetera, Wiesław Zorzański, Stanisław D., Stanisław Łęgowiecki, S.Ł., W.

(22 marca 1891 Częstochowa – 6 sierpnia 1915 Samoklęski koło Lubartowa)

działacz polityczny, poeta i historyk 

rodzina

herbu Wieniawa, z rodziny urzędniczej

syn Feliksa, urzędnika Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej Feliksa i Pauliny z domu Maszki 

Stanisław Długosz (Jerzy Tetera) (1891-1915), oficer I Brygady Legionów Polskich.przed 1915, źródło: Panteon Polski. 1924, nr 4 (15 XII 1924)

Był związany z Władysławą Srzednicką, późniejszą żoną płk. dr. Adolfa Macieszy

biogram

           Początkowo kształcił się w rosyjskim II Męskim Progimnazjum w Warszawie, jednak jego naukę przerwał kilkumiesięczny strajk szkolny. Ostatecznie ukończył edukację w prywatnym Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego, gdzie zajęcia prowadzono w języku polskim. W latach szkolnych działał konspiracyjnie w Związku Młodzieży Polskiej „Przyszłość” (PET). Stał na czele ruchu zarzewiackiego, po aresztowaniu i zwolnieniu zdał eksternistycznie egzaminy maturalne i wyjechał do Krakowa.

           Na Uniwersytecie Jagiellońskim podjął studia prawnicze i historyczne. Równocześnie angażował się w działalność Drużyn Strzeleckich, współpracował ze Stowarzyszeniem Młodzieży Uniwersyteckiej „Znicz”, redakcją „Zarzewia” oraz był współredaktorem artystyczno-literackiej „Fali”. Działał także w Towarzystwie Szkoły Ludowej.

           Po wybuchu I wojny światowej organizował w Kielcach łączność między polskimi organizacjami wojskowymi, a następnie wstąpił do piechoty Legionów w Miechowie. Służył jako oficer w ruchomych oddziałach wywiadowczych sztabu I Brygady, po czym na własną prośbę przeszedł do służby liniowej. Walczył nad Nidą i poległ podczas pościgu za wycofującymi się wojskami rosyjskimi, prowadząc oddział do ataku na Kamionkę.

           Był autorem monografii poświęconej Dionizemu Czachowskiemu, jednemu z przywódców powstania styczniowego (wydanej w serii „Boje polskie”), oraz licznych wierszy. Uchodzi za najwybitniejszego poetę legionowego.

          Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

wybrane prace:

1914 – monografia Czachowski

1917 – Przed złotym czasem z przedmową Andrzeja Struga

kalendarium

1905 X - edukację kontynuował w prywatnym Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego w Warszawie

1909 – kierował ruchem zarzewiackim

1910 II – na pierwszym ogólnym zjeździe młodzieży niepodległościowej szkół średnich we Lwowie reprezentował – jako przewodniczący Dyrekcji „Petu” zarzewiackiego w Warszawie – młodzież z Kongresówki

1910 IV 2 – aresztowany przez policję carską, jako uczestnik odbywającego się w Warszawie zjazdu delegatów „Petu”

1910 VIII – zwolniony, zdał egzaminy maturalne i przeniósł się do Krakowa

1910-1914 - studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie

1914 VIII – w Legionach Polskich

1914 - pod koniec roku przeszedł na własne żądanie do służby liniowej

1922 V 17 - Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6466 – pośmiertnie

1930 XII 19 - Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”

źródła:

Długosz Stanisław (1891-1915), [w:] Polski Słownik Biograficzny. T. 5: Dąbrowski Jan Henryk – Dunin Piotr, Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, Kraków 1939-1946

Krzysztof Karol Daszyk, Stanisław Długosz „Tetera”, Warszawa 2020

Smolna 30. Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego Warszawa 1989

Życie Szkoły, pismo szkolne Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego, maj 1935, nr 50 (autor niezidentyfikowany)

Wielka Encyklopedia Powszechna PWN t. 3, Dep-Franc, Warszawa 1964