Tadeusz Marian Dobrzański
(6 września 1916 Sambor, Ukraina – 18 czerwca 1996 Kraków)
dyrygent i kompozytor
rodzina
syn Józefa
biogram
Kształcił się muzycznie w szkole J. Zielonczanki-Donichtowej w Samborze, gdzie uczył się gry na fortepianie oraz teorii muzyki. Ukończył następnie studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Równolegle rozwijał działalność artystyczną jako dyrygent zespołów instrumentalnych i chórów, a kompozycję studiował prywatnie u Artura Malawskiego.
Przez wiele lat związany był z Chórem i Orkiestrą Polskiego Radia w Krakowie (obecnie PRiTV), gdzie pełnił funkcję dyrygenta, kierownika chóru oraz dyrygenta orkiestry. Kierował Chórem PRiTV w Krakowie, a jednocześnie prowadził chór Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Krakowie. Pod jego batutą, w ciągu 41 lat pracy, Chór Polskiego Radia stał się jednym z najwyżej cenionych zespołów w kraju. Wspólnie z Orkiestrą i Chórem Polskiego Radia w Krakowie dokonał licznych nagrań i opracowań, szczególnie z zakresu muzyki polskiej. Przygotowywał dzieła oratoryjno-kantatowe do wykonań z czołowymi polskimi orkiestrami symfonicznymi, m.in. podczas festiwali Warszawska Jesień i Wratislavia Cantans. Brał udział w nagraniach płytowych takich utworów jak Halka Moniuszki, Magnificat Pendereckiego (dla EMI), Borys Godunow Musorgskiego czy Trzy poematy Henri Michaux Lutosławskiego. Koncertował także za granicą — we Włoszech, Francji, Niemczech i Austrii.
Jego dorobek kompozytorski obejmuje około stu utworów symfonicznych (m.in. Louis Armstrong in memoriam), kompozycje kameralne na różne składy, utwory chóralne a cappella oraz na chór i orkiestrę (np. Suita kwiatów), operetkę Loża królewska, inne dzieła sceniczne, muzykę do spektakli teatralnych, słuchowisk radiowych i produkcji telewizyjnych, a także ponad tysiąc aranżacji i opracowań — łącznie około 2,5 tysiąca partytur.
Należał do Związku Kompozytorów Polskich, Związku Polskich Autorów i Kompozytorów ZAKR oraz Stowarzyszenia Autorów ZAiKS. Został uhonorowany między innymi Nagrodą Miasta Krakowa oraz odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera XXXVIII, rząd 9, miejsce 10).
wybrane prace:
nagrania płytowe:
1972 - Halka Moniuszki
1975 - Magnificat K. Pendereckiego
1977 - Borys Godunow M. Musorgskiego
1978 - Trzy poematy Henri Michaux W. Lutosławskiego
wybrane kompozycje:
1948 - Rapsodia rosyjska [wersja I] na orkiestrę
1948 - Rapsodia rosyjska [wersja II] na orkiestrę dętą
1949 - Pierwsza fantazja polska [wersja I] na orkiestrę
1949 - Druga fantazja polska [wersja I] na orkiestrę
1949 - Hej, od Sącza jadę, kantata na sopran, tenor, baryton, chór mieszany i orkiestrę
1951 - Trzecia fantazja polska na orkiestrę
1954 - Parafraza walca z "Hrabiny Maricy" Kalmana na orkiestrę
1954 - Wicher stycznia na chór męski i fortepian
1955 - Rapsodia na dwie orkiestry i chór żeński
1955 - Parafraza walca "Destiny" na orkiestrę
1957 - Wariacje na temat piosenki Warsa na orkiestrę
1958 - Impresje taneczne na skrzypce, saksofon altowy, saksofon tenorowy i orkiestrę
1959 - Tańcząca palma na saksofon altowy i orkiestrę
1959 - Wariacje na temat piosenki Youmansa "Ja chcę być szczęśliwa" na orkiestrę
1960 - Trzy pieśni na chór mieszany
1962 - Gąski, fuga-scherzo na chór żeński a cappella
1964 - Trzy tańce na skrzypce i orkiestrę
1964 - Loża królewska, operetka
1965 - Mój brat niepoprawny, komedia muzyczna
1967 - Perpetuum na orkiestrę symfoniczną
1967 - Relaks, suita na orkiestrę symfoniczną
1968 - Mój ojciec, suita na solistów, chór męski i orkiestrę
1968 - Pierwsza fantazja polska [wersja II] na orkiestrę dętą
1968 - Druga fantazja polska [wersja II] na orkiestrę dętą
1968 - Dwie pieśni do słów Aleksandra Puszkina na chór mieszany a cappella
1968 - Introdukcja na orkiestrę dętą
1968 - Na start do gwiazd, suita na solistów, chór męski i orkiestrę
1969 - Nim przyjdzie wiosna pieśń na chór mieszany a cappella
1970 - Obsesja na saksofon tenorowy, chór mieszany i orkiestrę
1970 - Suita kwiatów na chór mieszany i orkiestrę
1971 - Louis Armstrong in memoriam na orkiestrę
1971 - Mały Orfeusz na flet i orkiestrę
1971 - Wariacje na temat starej pieśni żołnierskiej na wielką orkiestrę dętą
1971 - Kawaler księżycowy, widowisko
1972 - Dwie pieśni do słów Władysława Broniewskiego na chór mieszany a cappella
1973 - Tryptyk na bas solo, recytatora, chór mieszany i wielką orkiestrę symfoniczną
1974 - Fantazja na temat Warszawianki na wielką orkiestrę dętą
1976 - Fantazja na temat "Poluszko" Knippera na orkiestrę dętą
1977 - Dwie liryki do słów Wandy Bacewicz na chór mieszany
1978 - Wojsko Polskie, uwertura na wielką orkiestrę dętą
1979 - Trzy erotyki do słów poetów hiszpańskich na chór mieszany a cappella
1979 - Tryptyk morski na chór mieszany a cappella
1979 - Pochwalone bądź boskie morze na chór mieszany a cappella
1979 - Trzy pieśni o morzu na chór mieszany a cappella
1979 - Wodzicka, woda, pieśń ludowa z nowotarskiego na chór mieszany a cappella
1979 - Sonet na chór mieszany a cappella
1979 - Dzban nie ugasi na chór mieszany a cappella
1979 - Powrócą znowu czarne jaskółki na chór mieszany a cappella
1979 - Preludium i fuga na nonet smyczkowy
1979 - Marsz góralski na orkiestrę dętą
1979 - Temat z wariacjami na kwartet smyczkowy
1979 - Sześć miniatur na oktet dęty drewniany
1981 - Trzeci maj, fantazja na wielką orkiestrę dętą
1984 - Ruchoma przystań, 3 pieśni na chór mieszany a cappella
kalendarium
1924–1933 - kształcił się w szkole muzycznej J. Zielonczanki-Donichtowej w Samborze
1933-1938 - dyrygent zespołów instrumentalnych kolejarzy oraz Chóru Akademickiego we Lwowie
1938 - ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
1939-1941 - kierownik muzyczny Domu Armii Czerwonej w Samborze
1947-1948 - kierował Towarzystwem Śpiewaczym "Arion"
1948-1989 – stale współpracował z Chórem i Orkiestrą Polskiego Radia w Krakowie
1951–1954 - studiował prywatnie kompozycję u Artura Malawskiego
1951 NRD, 1967 Szwajcaria, 1971 Francja, 1972 Włochy - brał udział w występach zespołu jako kierownik i dyrygent chóru Polskiego Radia
1954 – Złoty Krzyż Zasługi
1954-1962 - dyrygent sceny operetkowej Miejskiego Teatru Muzycznego w Krakowie
1956 - członek Związku Kompozytorów Polskich
1962 - dyrygent orkiestry Polskiego Radia w Krakowie
1962–1982 - kierownik Chóru PRiTV w Krakowie
1964 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
1965 - Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa”
1970–1971 - prowadził chór Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Krakowie
1972 - uczestniczył w wystawieniu Diabłów z Loudun Pendereckiego w Marsylii
1973 - Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
źródła:
Lidia Becela (red.), Kto jest kim w Polsce, Warszawa 1984
Danuta Jasińska: Dobrzański Tadeusz. [w:] Elżbieta Dziębowska: Encyklopedia muzyczna PWM. T. 1: cd część biograficzna. Kraków 1984
Anna Woźniakowska: Dobrzański Tadeusz. [w:] Elżbieta Dziębowska: Encyklopedia muzyczna PWM. T. cd suplement. Kraków 2001