Jadwiga Dyakowska

(1 lutego 1905 Zakopane – 7 września 1992 Kraków)

botaniczka, historyczka botaniki i kynolog, pedagog, popularyzatorka nauki  

rodzina

trzecia, najmłodsza córka Bohdana Dyakowskiego, pisarza, dydaktyka, współzałożyciela Ligi Ochrony Przyrody oraz Antoniny z Pfaffiusów

biogram

           Ukończyła prywatne liceum im. H. Kaplińskiej w Krakowie, a następnie podjęła studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie kształciła się pod kierunkiem Władysława Szafera. Stopień doktora filozofii otrzymała za rozprawę pt. Historia torfowiska na Czerwonem pod Nowym Targiem w świetle analizy pyłkowej.

           Zawodowo była związana z Instytutem Botanicznym UJ – najpierw jako starsza asystentka, później adiunktka. Jej zainteresowania badawcze koncentrowały się na paleobotanice i palinologii. Sprawowała również pieczę nad biblioteką Instytutu Botanicznego, którą w momencie przejścia na emeryturę pozostawiła jako największy specjalistyczny księgozbiór botaniczny w kraju. Aktywnie działała na rzecz ochrony przyrody oraz popularyzacji wiedzy, publikując m.in. artykuły w czasopismach przeznaczonych dla dzieci i młodzieży.

           W czasie okupacji pracowała jako adiunktka w Ogrodzie Botanicznym i uczestniczyła w zajęciach prowadzonych w ramach Tajnego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po wojnie kontynuowała działalność dydaktyczną na UJ, uzyskując kolejno tytuły docenta i profesora nadzwyczajnego. Pełniła funkcję prodziekana Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi oraz kierowała Zakładem Paleobotaniki w Instytucie Botaniki UJ. Jej badania koncentrowały się na paleobotanice czwartorzędu, palinologii oraz historii botaniki. Była autorką pierwszego w Polsce podręcznika z zakresu palinologii, a także książek o charakterze popularnonaukowym. Wspierała Jerzego Schnaydera konsultacjami botanicznymi podczas pracy nad przekładem Historia plantarum Teofrasta.

           Zasiadała w radach naukowych Instytutu Botaniki PAN i Zakładu Ochrony Przyrody PAN, należała do Zespołu Historii Botaniki Instytutu Historii Nauki, Oświaty i Techniki oraz Komisji Biologicznej krakowskiego oddziału PAN. Przewodniczyła Sekcji Historii Botaniki Polskiego Towarzystwa Botanicznego i była członkinią Polskiego Towarzystwa Geologicznego.

            Interesowała się również kynologią – działała aktywnie w Związku Kynologicznym w Polsce i była międzynarodowym sędzią kynologicznym. Propagowała hodowlę owczarka nizinnego i szetlandzkiego, a także zajmowała się historią kynologii.

           Za swoją działalność została odznaczona m.in. Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

           Została pochowana na cmentarzu Rakowickim.

           Jej imieniem nazwano Muzeum Botaniczne i Pracownię Historii Botaniki Ogrodu Botanicznego w Krakowie.

wybrane prace:

1938 - Przymierze z przyrodą 

1946 - Gawędy dla zuchów 

1951 - Rośliny podróżują 

1959 - Podręcznik palynologii. Metody i problemy 

1959 - Gravimetric studies on pollen wspólnie z Janem Zurzyckim 

1964 - Przyczynek do historii ras psa domowego 

1985 - Psiarstwo w dawnej Polsce 

kalendarium

1923–1928 - studiowała na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego

1929 VI 26 – uzyskała tytuł doktora filozofii

1930 – starszy asystent Instytutu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego

~1930 - sprawowała opiekę nad księgozbiorem Instytutu Botanicznego

1937 – adiunkt Instytutu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego

1954 - otrzymała tytuł docenta

1964–1966 - prodziekan Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi

1965 - członek Honorowy Związku Kynologicznego w Polsce

1968 - profesor nadzwyczajny

1970 - kierownik Zakładu Paleobotaniki Instytutu Botaniki UJ

1973 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski 

1975 - Medal Komisji Edukacji Narodowej 

1975 – przeszła na emeryturę

1988 - Krzyżem Oficerski Orderu Odrodzenia Polski 

1994 – jej imieniem nazwano Muzeum Botaniczne i Pracownię Historii Botaniki Ogrodu Botanicznego w Krakowie

źródła:

Alicja Zemanek: Pro Memoria: 10 rocznica śmierci Jadwigi Dyakowskiej. „Wiadomości Botaniczne”, 46, (3/4), 2002

Alicja Zemanek: Wspomnienie o Pani Profesor Jadwidze Dyakowskiej (1905–1992). „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, nr 1, 1993

Jan Wiktor Tkaczyński (red.), Pro Memoria III. Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego spoczywający na cmentarzach Krakowa 1803-2017, Kraków 2018