Dziedziccy

XVIII – XIX wiek

krakowska rodzina drukarzy, introligatorów i księgarzy 

           Była to jedna z tych rzemieślniczych rodzin Krakowa, które przez pokolenia współtworzyły intelektualny i kulturowy pejzaż miasta. Zajmując się drukarstwem, introligatorstwem i handlem książką, przedstawiciele rodu wpisywali się w długą tradycję krakowskiego rzemiosła związanego z uniwersytetem, środowiskiem duchownym oraz mieszczaństwem.

           Za nestora rodziny uchodził Łukasz, który jako pierwszy rozwinął warsztat związany z oprawą książek i działalnością drukarską. Prowadzona przez niego pracownia była nie tylko miejscem pracy rzemieślniczej, lecz także ważnym punktem usługowym dla krakowskich uczonych, duchowieństwa i mieszkańców miasta. Introligatorstwo w tamtym czasie wymagało wysokich kwalifikacji – oprawiano księgi liturgiczne, dzieła naukowe i druki urzędowe, często zdobione złoceniami i tłoczeniami.

          Po śmierci Łukasza prowadzenie warsztatu przejął jego syn, Jan Nepomucen. Rozwijał on rodzinne przedsiębiorstwo, dbając zarówno o jakość usług introligatorskich, jak i o działalność drukarską oraz księgarską. Dzięki niemu firma utrzymała swoją pozycję wśród krakowskich zakładów rzemieślniczych, a nazwisko rodziny zaczęło być rozpoznawalne w środowisku lokalnym.

           Po śmierci Jana Nepomucena zarządzanie przedsiębiorstwem objęła jego żona, Anna. Było to zjawisko częste w dawnym Krakowie – wdowy po mistrzach rzemieślniczych przejmowały warsztaty, aby utrzymać rodzinę i zachować ciągłość zakładu. Anna wykazała się zaradnością i determinacją, skutecznie prowadząc oficynę do czasu przekazania jej kolejnemu pokoleniu.

           Następcą został syn Jana i Anny – Mateusz Kazimierz, zwany Maciejem. To on kontynuował tradycję rodzinną, łącząc doświadczenie poprzednich pokoleń z nowymi wyzwaniami rynku wydawniczego. W jego czasach działalność drukarsko-introligatorska wymagała już nie tylko kunsztu rzemieślniczego, ale również umiejętności handlowych i organizacyjnych.

           Rodzina ta stanowi przykład wielopokoleniowego rodu rzemieślniczego, który dzięki konsekwencji, pracy i przywiązaniu do tradycji współtworzył historię krakowskiego drukarstwa i księgarstwa. Ich warsztat był nie tylko miejscem produkcji książek, ale także częścią kulturowej infrastruktury miasta – przestrzenią, w której rodziła się i była utrwalana myśl epoki.

źródła:

Jan Pachoński: Drukarze, księgarze, bibliofile krakowscy 1750–1815. Kraków: Wydawnictwo literackie, 1962

Jerzy Samuel Bandtkie, Historya drukarń krakowskich od zaprowadzenia druków do tego miasta aż do czasów naszych, 1815

Jan Pirożyński (redakcja), Drukarze dawnej polski od XV do VXIII wieku, Kraków 2000