Adela Henrykowa Dziewicka

(1858 Zbyszyce koło Nowego Sącza – 12 marca 1929 Kraków)

nauczycielka, działaczka społeczna i katolicka, organizatorka ruchu kobiecego w Galicji 

rodzina

córka Teodora Jastrzębskiego

w 1883 roku poślubiła Michała Seweryna Dziewickiego (1851-1928), filolog, literat, tłumacz

biogram

           Należała do grona najbardziej aktywnych działaczek katolickich przełomu XIX i XX wieku w Galicji. Ukończyła studium nauczycielskie w Krakowie, zdobywając wykształcenie pedagogiczne, które stało się fundamentem jej późniejszej działalności społecznej i wychowawczej.

           W młodości przebywała w Anglii, gdzie zetknęła się z nowoczesnymi formami organizowania życia społecznego i zawodowego. Doświadczenia te miały istotny wpływ na jej późniejsze inicjatywy podejmowane już po powrocie do Krakowa. Po osiedleniu się w mieście wstąpiła do Sodalicji Mariańskiej Pań, co zapoczątkowało jej intensywną działalność w środowisku katolickim. Była współzałożycielką pierwszych w Galicji katolickich organizacji zawodowych, opartych na zasadach społecznego nauczania Kościoła. Jej działalność wpisywała się w rozwijający się wówczas nurt katolickiej myśli społecznej, inspirowanej encykliką Rerum novarum Leona XIII.

Współtworzyła m.in.:

• Stowarzyszenie św. Zyty, zrzeszające służbę domową i troszczące się o jej prawa oraz formację religijną,

• Stowarzyszenie św. Antoniego (wraz z Zofią Popielową),

• Stowarzyszenie św. Józefa,

• Polski Związek Niewiast Katolickich, powołany wspólnie z generałem jezuitów Włodzimierzem Ledóchowskim – Dziewicka została jego pierwszą prezes,

• Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej, założony wraz z Mieczysławem Kuznowiczem.

           Była także jedną z inicjatorek i współzałożycielek Związku Katolickiego Społecznego, organizacji koordynującej różnorodne chrześcijańskie inicjatywy społeczne w regionie. Jej działalność miała na celu integrację środowisk kobiecych, robotniczych i rzemieślniczych wokół wartości religijnych i społecznej solidarności.

Istotnym obszarem jej aktywności była praca redakcyjna. Dziewicka wydawała i redagowała czasopisma:

• „Przyjaciel Sług” – pismo adresowane do kobiet pracujących w służbie domowej, zawierające treści formacyjne, poradnicze i religijne, z dodatkiem dla dzieci „Anioł Stróż”,

• oraz „Niewiasta Polska”, czasopismo poświęcone formacji religijnej i społecznej kobiet.

           Poprzez prasę starała się nie tylko przekazywać treści religijne, ale także podnosić świadomość społeczną i zawodową kobiet, wzmacniając ich poczucie godności oraz odpowiedzialności za życie rodzinne i publiczne. Za swoją działalność na rzecz Kościoła i społeczeństwa została odznaczona przez papieża Piusa XI medalem Pro Ecclesia et Pontifice – jednym z najwyższych papieskich wyróżnień przyznawanych świeckim za zasługi dla Kościoła. Pozostaje jedną z pionierek katolickiego ruchu społecznego kobiet w Galicji – łącząc działalność organizacyjną, wychowawczą i wydawniczą, przyczyniła się do budowania nowoczesnego, opartego na wartościach chrześcijańskich modelu aktywności społecznej.

          Pochowana na cmentarzu Rakowickim.

wybrane prace:

1899 - Praktyczne wskazówki dla dziewcząt służących

1899 - Kolenda dla usług na rok pański 1899. Zawiera piękne przykłady, rady i wskazówki

kalendarium

1883-1896 – przebywała w Anglii

1989 – współzałożycielka Stowarzyszenia św. Zyty

1904 – inicjatorka i współzałożycielka Związku Katolickiego Społecznego

źródła:

Dziewicka Adela (1858-1929), [w:] Polski Słownik Biograficzny. T. 6: Dunin Rodryg – Firlej Henryk, Kraków 1948

Dalewski Tadeusz, Kuznowicz Mieczysław Józef. [w:] B. Leśnodorski (red.), Polski Słownik Biograficzny, t. XVI, Wrocław – Warszawa – Kraków– Gdańsk 1971