Stanisław Ignacy Fabijański
Fabiański, Fabjański
(22 lipca 1865 Paryż – 14 lutego 1947 Kraków)
malarz i rzeźbiarz
rodzina
syn Erazma i Lucyny ze Sypniewskich
Stanisław Fabijański (1865-1947), Autoportret, 1941
brat Marii
biogram
Edukację rozpoczął w krakowskim gimnazjum św. Jacka. Następnie podjął studia artystyczne we Lwowie, gdzie kształcił się pod kierunkiem wybitnego rzeźbiarza Leonarda Marconiego. Dalszą naukę kontynuował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, będącej wówczas najważniejszym ośrodkiem kształcenia artystycznego w Galicji. Jego nauczycielami byli między innymi Władysław Łuszczkiewicz, Florian Cynk, Leopold Löffler oraz Jan Matejko, których wpływ odegrał istotną rolę w kształtowaniu jego warsztatu i zainteresowań twórczych.
Pragnąc poszerzyć swoje umiejętności, wyjechał do Monachium, jednego z głównych europejskich centrów artystycznych XIX wieku. Studiował tam w Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Aleksandra Wagnera. W kolejnych latach odbył podróże artystyczne do Włoch i Francji, gdzie odwiedzał najważniejsze galerie i muzea, poznając dzieła dawnych mistrzów oraz współczesne kierunki malarskie. Po powrocie na ziemie polskie osiadł na stałe w Krakowie, który stał się głównym źródłem inspiracji dla jego twórczości.
Największą część jego dorobku stanowią obrazy dokumentujące zabytkową architekturę Krakowa oraz innych miast polskich. Szczególne miejsce zajmowały w nich widoki Krakowa – jego ulic, placów, kościołów, klasztorów i historycznych budowli. Artysta z dużą wrażliwością oddawał atmosferę miasta, a jednocześnie z niezwykłą dokładnością przedstawiał detale architektoniczne, dzięki czemu jego prace posiadają również dużą wartość dokumentacyjną.
Do najbardziej znanych dzieł należą między innymi: Za wiarę ojców, W rekruty, Ostatni ładunek, Most podgórski, Wnętrze Wawelu, Klasztor Zwierzyniecki, Pogrzeb Adama Mickiewicza oraz Brandt i jego pracownia. Szczególnym uznaniem cieszyły się także liczne panoramy i pejzaże miejskie związane z Krakowem i jego okolicami. W zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie znajdują się między innymi jego obraz Widok na Wawel od strony Wisły oraz liczne akwarele i rysunki. Wiele jego prac było reprodukowanych w popularnych czasopismach ilustrowanych, takich jak „Tygodnik Ilustrowany” czy „Ziarno”, dzięki czemu twórczość artysty docierała do szerokiego grona odbiorców.
Poza malarstwem pejzażowym zajmował się również portretem, wykonywał ilustracje prasowe i książkowe, a także projektował plakaty. Łączył talent dokumentalisty z wrażliwością malarza, pozostawiając bogaty i cenny zapis wyglądu polskich miast oraz życia społecznego swojej epoki. Dzięki temu należy do grona artystów, którzy nie tylko tworzyli dzieła o wysokich walorach estetycznych, lecz także utrwalali dziedzictwo kulturowe Krakowa i innych ośrodków miejskich końca XIX i początku XX wieku.
Pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie (sektor SC1, rząd 3, nr grobu 6).
Ulica Erazma i Stanisława Fabijańskich leży w VII dzielnicy Zwierzyniec, wychodząc z ul. Pod Sikornikiem.
wybrane prace:
1885 – Studium portretowe starca
1890 – Pogrzeb A. Mickiewicza
1891 – akwarela Widok Krakowa od pd. zach.
1893 – Stary Kraków
~1901 – projekt na sarkofag Anny Jasieńskiej
1901 – W Dzień Zaduszny
1905 – Widok Wawelu z Dębnik nocą
1904 – secesyjna majolika Źródło
1910 – Widok Kościoła Norbertanek
1910 – tryptyk Za wiarę ojców
1913 – Noc św. Jana w XVI w. pod Wawelem
1935 – Ataman koszowy
kalendarium
1871 – wraz z rodzicami przyjechał do Polski
1880-1883 – studiował rzeźbę u prof. Marconiego
1883–1888 - kształcił się w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych
od 1886 – brał udział w wystawach krajowych i zagranicznych
1888 - wyjechał do Monachium i studiował w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych
1900-1920 – projektował oprawy dla zakładu introligatorskiego Roberta Jahody
źródła:
Jolanta Rębkowska-Henisz, Fabijański (Fabiański, Fabjański) Stanisław Ignacy, [w:] Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, t. 2, D-G, Wrocław 1975
Łepkowski E., Polski Słownik Biograficzny. T. 6: Dunin Rodryg – Firlej Henryk, Kraków 1948
Teresa Stanisławska-Adamczewska, Jan Adamczewski, Kraków, ulica imienia …, Kraków 2000
Aleksandra Jaklińska-Duda, Fabijański Stanisław (1865-1947), [w:] CD Kraków na starej fotografii 1846-1918, Kraków 2010