Kazimierz Fabisiak
pseudonim Kazimierz Wiśnicz
(11 lutego 1903 Warszawa – 28 kwietnia 1971 Kraków)
aktor, reżyser teatralny, dyrektor teatru
rodzina
syn Aleksandra i Józefy z Borutów
Aktor Kazimierz Fabisiak, 1935, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe
mąż Stefanii Jaworówny, sekretarki rozgłośni Polskiego Radia w Krakowie, a następnie Eleonory z domu Andretzky (1914-1997), ojciec aktora, Aleksandra Fabisiaka, który zdobył tytuł profesora sztuk teatralnych i poza występami przez lata wykładał w PWST
biogram
Ukończył warszawskie Gimnazjum im. Władysława IV, a następnie odbył ochotniczą służbę wojskową w Wojsku Polskim. Swoje zainteresowania artystyczne rozwijał w Oddziale Dramatycznym Państwowego Konserwatorium Muzycznego w Warszawie, gdzie zdobył profesjonalne wykształcenie aktorskie i uzyskał dyplom uprawniający do wykonywania zawodu. Karierę sceniczną rozpoczął w Teatrze Miejskim w Łodzi. Debiutował rolą Piotra Hoeringa w sztuce Kłopoty geniusza, zwracając uwagę talentem i sceniczną swobodą. Oprócz występów na scenie macierzystego teatru oraz letnich przedstawień w Teatrze Letnim w Parku Staszica angażował się także w działalność społeczną i edukacyjną, organizując spektakle amatorskie oraz występując na Scenie Robotniczej.
W kolejnych latach związany był z najważniejszymi scenami teatralnymi kraju. Występował w krakowskim Teatrze im. Juliusza Słowackiego, a następnie w Warszawie, gdzie grał m.in. w Teatrze Polskim, Teatrze Małym, Teatrze Narodowym, Nowym i Letnim oraz na scenach Towarzystwa Krzewienia Kultury Teatralnej. Powrócił później do Krakowa, ponownie wiążąc się z Teatrem im. Juliusza Słowackiego, gdzie oprócz pracy aktorskiej zajmował się także reżyserią.
W chwili wybuchu II wojny światowej został zmobilizowany do wojska. W czasie kampanii wrześniowej dostał się do niewoli niemieckiej. Po około sześciu tygodniach spędzonych w obozie jenieckim w rejonie Kielc powrócił do Krakowa, gdzie podjął pracę urzędniczą w wydziale finansowym magistratu. W okresie okupacji występował i reżyserował przedstawienia wystawiane w Starym Teatrze, a następnie objął funkcję kierownika, reżysera i aktora Teatru Powszechnego działającego pod nadzorem władz okupacyjnych. Ta działalność stała się po wojnie przedmiotem oceny środowiska teatralnego i skutkowała sankcjami ze strony Związku Artystów Scen Polskich.
Po zakończeniu wojny krótko występował w Śląskim Teatrze Wojskowym. Następnie przez dwa lata pracował poza sceną, pełniąc funkcję inspektora kontroli społecznej Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, a później kierownika oddziału Polskiego Czerwonego Krzyża. Nie zrezygnował jednak z teatru i wkrótce powrócił do zawodu aktora. Kolejny etap jego kariery związany był z Teatrem Polskim w Bielsku-Białej, gdzie występował i reżyserował spektakle, początkowo posługując się pseudonimem Wiśnicz, później nazwiskiem złożonym Fabisiak-Wiśnicz, by ostatecznie powrócić do własnego nazwiska. Następnie pracował jako aktor i reżyser Teatrów Dramatycznych w Poznaniu. Ostatnie dekady życia zawodowego spędził w Krakowie, współtworząc artystyczny dorobek Teatru im. Juliusza Słowackiego oraz Starego Teatru. Występował także w Teatrze Polskiego Radia i Teatrze Telewizji, dzięki czemu jego talent docierał do publiczności w całym kraju.
Na rozwój jego sztuki aktorskiej ogromny wpływ miała możliwość współpracy i nauki pod kierunkiem najwybitniejszych twórców polskiego teatru. Do jego mistrzów należeli m.in. Stanisława Wysocka, Aleksander Zelwerowicz, Mieczysław Frenkiel, Ryszard Ordyński, Leon Schiller, Teofil Trzciński, Wojciech Brydziński i Józef Karbowski.
W ciągu wieloletniej kariery stworzył ponad trzysta ról teatralnych, z czego około sto trzydzieści stanowiły role pierwszoplanowe. Dysponował niezwykle szerokim repertuarem – od lekkich postaci komediowych i farsowych po skomplikowane psychologicznie role dramatyczne. Chętnie przyjmował również role epizodyczne, które dzięki jego talentowi często stawały się jednymi z najbardziej zapamiętywanych elementów przedstawienia.
Najpełniejszy rozkwit jego kunsztu aktorskiego przypadł na lata pracy w Krakowie, szczególnie w zespole Starego Teatru. Specjalizował się przede wszystkim w rolach charakterystycznych i komicznych, jednak potrafił wzbogacać je nutą refleksji i tragizmu. Wyróżniały go wyrazista mimika, charakterystyczny sposób poruszania się po scenie oraz oszczędna, lecz niezwykle sugestywna gestykulacja. Dzięki tym środkom budował postacie budzące jednocześnie śmiech, wzruszenie i sympatię widzów.
Jako reżyser najaktywniej pracował w Bielsku-Białej i Poznaniu. W późniejszych latach działalność reżyserską ograniczył, koncentrując się głównie na aktorstwie, choć nadal realizował spektakle dla radia i telewizji. Znaczącą pozycję zdobył również w polskiej kinematografii. Był cenionym aktorem filmowym, występując w ponad trzydziestu produkcjach polskich oraz w filmie francuskim Obietnica poranka. Dzięki charakterystycznej aparycji i znakomitemu warsztatowi stworzył wiele niezapomnianych kreacji ekranowych.
Jego życie zakończyło się w sposób niezwykle dramatyczny. Ostatnią rolą, nad którą pracował, był mnich Tichon w przygotowywanej przez Andrzeja Wajdę inscenizacji Biesów Fiodora Dostojewskiego w Starym Teatrze w Krakowie. Podczas próby generalnej aktor nagle zasłabł, chwytając się poręczy krzesła, po czym osunął się na scenę. Mimo natychmiastowej pomocy nie udało się go uratować. Zmarł w teatrze, pośród współpracowników i przyjaciół, do końca pozostając wierny sztuce, której poświęcił całe swoje życie.
Pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera PAS 69-płn).
wybrane prace:
filmografia:
1956: Człowiek na torze – Konarski, członek komisji
1956: Zimowy zmierzch – maszynista Malinowski
1956: Nikodem Dyzma – Leon Kunicki
1958: Pożegnania – mężczyzna przy barze
1959: Miejsce na ziemi – rybak Edmund
1960: Matka Joanna od Aniołów – ksiądz Brym
1962: Między brzegami – dziadek Filip
1964: Echo – Kasperski, współlokator Henryka w hotelu „Polonia” w Warszawie
1964: Panienka z okienka – mistrz jubilerski Johannes Szulc
1965: Podziemny front – Schmidt (odc. 4)
1966: Ściana Czarownic – Wierszycki
1966: Piekło i niebo – diabeł w starym piekle
1969: Jak rozpętałem II wojnę światową – ojciec Dominik, przeor klasztoru
1970: Pierścień Księżnej Anny – ksiądz Kaleb
1970: Album polski – profesor archeologii
1970: Wakacje z duchami – Lichoń (odc. 1 i 3)
1970: Obietnica poranka – film francuski
role teatralne:
1933 – Ptaki – Machlojkios
1934 – Damy i huzary – Major
1935 – Wychowanka – Morderski
1936 – Krakowiacy i górale – Miechodmuch
1936 – Złota Czaszka – Ojciec Prowincjał
1937 – Rozbitki – Strasz
1937 - Profesja pani Warren - Sir George Crofts
1951, 1953 - Łaskawy chleb – Kuzowkin
1951 - Śluby panieńskie – Radost
1952, 1953 - Balik gospodarski – Orgon
1955 - Rozbójnik salonowy – Minister
1959 - Kapitan z Koepenick – Voigt
1959 - Biedermann i podpalacze – Biedermann
1960 - Śmierć komiwojażera - Willy Loman
1960 - Na dnie – Łuka
1961 - Śmierć gubernatora – Gubernator
1962 - Fanfaron, czyli Zakochany konserwatysta – Generał
1965 - Król Henryk IV – Falstaff
1965 - Żałosna i prawdziwa tragedia pana Ardena z Feversham – Arden
1965 - Tango – Stomil
1966 – Zmierzch – Bojarski
1967 - Taniec śmierci – Kapitan
reżyser:
1935 – Wyzwolenie
1951 - Moralność pani Dulskiej, Śluby panieńskie w Bielsku
1952 - Balik gospodarski, Ich czworo w Bielsku
1953 - Balik gospodarski w Poznaniu
1953 – Zabobonnik w Gnieźnie
1954 - Eugenia Grandet w Poznaniu
1957 - Dowód osobisty w Teatrze im. Słowackiego
1958 - Domek trzech dziewcząt i Wiktoria i jej huzar w krakowskiej Operetce
1958 - Popas Króla Jegomości w Teatrze im. Słowackiego
1961 - Ryk byłego lwa w Starym Teatrze
kalendarium
1919 - ukończył gimnazjum w Warszawie
1919–1920 - służył jako ochotnik w Wojsku Polskim
1923–1924 - studiował w Oddziale Dramatycznym przy Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie
1924-1929 – aktor Teatr Miejski, Łódź
1924 IX 15 - zadebiutował rolą Piotra Hoeringa w sztuce Kłopoty geniusza
1929-1932 - aktor w Krakowie w Teatrze im. Juliusza Słowackiego
1932-1934 - w Teatrze Polskim i Małym w Warszawie
1934-1935 - na scenach TKKT,
1935-1939 - w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
1939 IX - zmobilizowany do wojska
1941-1944 - reżyser i aktor jawnych przedstawień wystawianych w Starym Teatrze
1944-1945 - kierownik, reżyser i aktor krakowskiego Teatru Powszechnego
1945 – aktor Śląskiego Teatru Wojskowego
1945-1947 - inspektor kontroli społecznej Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, później kierownik oddziału PCK
1951 III - 1953 - aktor i reżyser w Teatrze Polskim w Bielsku-Białej
1953 VI 1 – 1956 IX 30 - aktor i reżyser Teatrów Dramatycznych w Poznaniu
1956-1958 – w teatrze im. Juliusza Słowackiego
1956–1971 - wystąpił w ponad 30 filmach
1958-1971 - w Starym Teatrze
1964 - I Telewizyjny Festiwal Teatrów Dramatycznych - nagroda za rolę biskupa warmińskiego w sztuce Jerzego Broszkiewicza "Koniec Księgi VI" w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie
1965 - Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za rolę w "Życiu wroga" w serii telewizyjnej "Podziemny Front"
1968 – Nagroda Komitetu d/s PRiTV za kreacje aktorskie
źródła:
Stanisław Łoza, Czy wiesz kto to jest?, Warszawa 1938
Stanisław Dąbrowski, Słownik biograficzny teatru polskiego, PWN 1973