Bolesław Roman Czuchajowski
(23 lipca 1896 Lwów – 3 lipca 1941 KL Auschwitz)
prawnik
rodzina
syn Antoniego i Marii
Bolesław Czuchajowski (1896-1941), prezydent Krakowa
w 1925 roku poślubił Marię Garbusińską, wówczas studentkę filologii polskiej UJ
mieli jedyne dziecko, syna Leszka (późniejszy profesor chemii polskich i amerykańskich uniwersytetów), autor kilkunastu tomików wierszy wydanych w języku polskim i angielskim, wyróżnionych licznymi nagrodami
biogram
Ukończył gimnazjum w Rzeszowie, studia prawnicze (UJ) i ekonomiczne (Akademia Handlowa) w Krakowie, posiadał również dyplom Szkoły Nauk Politycznych.
Należał do Związku Walki Czynnej, jeszcze jako 16-letni chłopiec wstąpił w Rzeszowie do Strzelca, w czasie I wojny walczył w Legionach. Z Brygadą przebył, jako dowódca plutonu, całą kampanię karpacką, był ranny w bitwie pod Jastkowem, po kryzysie przysięgowym pozostał w kraju, po odrodzeniu Polski wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej, służbę wojskową zakończył w stopniu kapitana.
Po zakończeniu wojny wstąpił na wydział prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego i już jako doktor praw odbył aplikanturę sądową w Krakowie i został sędzią. Po krótkim okresie pracy w sądzie w Nowym Targu został przeniesiony do Sądu Okręgowego we Lwowie jako sędzia śledczy, prowadził równocześnie wykłady z Prawa Morskiego i Kolonialnego na Uniwersytecie Jana Kazimierza, działał w Towarzystwie Szkoły Ludowej organizując szkoły i biblioteki.
Po powrocie do Krakowa objął stanowisko wiceprezesa Sądu Okręgowego, zrezygnował z funkcji wiceprezesa, został notariuszem, przejął kancelarię przy ul. Św. Jana 18 po Ludwiku Midowiczu. Działał aktywnie w Towarzystwie Szkoły Ludowej, wszedł do Rady Miejskiej, w samorządzie krakowskim zajmując się budżetem miasta.
Na polecenie ministra spraw wewnętrznych, który ustanowił w Krakowie zarząd komisaryczny, przejął z rąk pełniącego obowiązki prezydenta miasta Stanisława Klimeckiego władzę w mieście pełniąc obowiązki prezydenta komisarycznego do wybuchu II wojny światowej. Były to trudne miesiące spowodowane narastającym zagrożeniem wojennym, w sierpniu rozpoczęto kopanie rowów przeciwlotniczych, obowiązywało zaciemnienie miasta.
Gdy na polecenie wojewody krakowskiego Józefa Tymińskiego, działającego na podstawie zarządzenia z Warszawy, zarządzona została ewakuacja z miasta władz, urzędów i niektórych instytucje, wyjechał z Krakowa zabierając część dokumentów miejskich, księgi poborowych i pobierając 400 tysięcy złotych na pobory i nieprzewidziane wydatki. Dotarto do Brzeżan, jednak po wkroczeniu 17 września wojsk sowieckich i wobec ich agresywnej postawy, zdecydowano o cofnięciu się do Lwowa. Do Krakowa powrócił w listopadzie, został na krótko aresztowany, następnie zwolniony z zakazem opuszczania miasta. Po ponownym aresztowaniu został mimo poważnej choroby serca wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie wkrótce został rozstrzelany.
W Krakowie przez wiele lat mieszkał przy ulicy Krowoderskiej. Jego imię nosi trakt na osiedlu Teatralnym, łączący ulicę Ludźmierską z aleją gen. Władysława Andersa.
"Wiersze na kilku strunach" – Leszek Czuchajowski:
BALLADA O MOIM OJCU
Pan Mrazek miał tartak
u wrót Kościeliskiej
córeczkę, kanarka
i auto sprzed lat,
tam ojciec mój jeździł
na pstrągi srebrzyste
wraz ze mną i wędką
i fajką Sarate.
Córeczka czarnulka
kanarek biedulka,
słuchały jak Mrazek
snuł baśnie sprzed lat
O wojnie światowej
wiedeńskiej paradzie,
hulaszczych honwedach
co byli, że strach!
Mój ojciec zaś mówił
o Drugiej Brygadzie,
kampanii w Krapatach
i chłopcach, że ach!
A ja smyk, słuchałem
zwidów ich pamięci
jak domek z modrzewia
zmieniały w ów świat
co błyszczał i świecił,
a minął nie wróci
za żadne już skarby,
bo jakżeby, jak?
W rok po tych powiastkach
kominkiem wędzonych,
po pstrągach smażonych
co były nam w smak
NADSZEDŁ ÓW WRZESIEŃ
TRZYDZIESTY DZIEWIĄTY
Pan Mrazek gdzieś zniknął
spod wrót Kościeliskiej
wraz z córką, kanarkiem
swym autem sprzed lat
a ojciec mój z wędką
i fajką się rozstał
swe pumpy odłożył
i kaszkiet blue-black
I tak sobie myślę
czy zanim padł martwy,
nim w nos swym oprawcom
- no wiecie co - krzyknął
W ŚWIATŁOŚCI ZOBACZYŁ
I Mrazka, i tartak
kampanie wśród Karpat,
i dom modrzewiowy
chłopców legionowych
a może mnie, smyka,
co słuchał i wierzył
jak pyszny, jak piękny
był tamten ich świat?
kalendarium
1912 – wstąpił w Rzeszowie do Strzelca
1914 – ukończył kurs dla młodych oficerów
1915 VII 31 - VIII 2 – brał udział w bitwie pod Jastkowem
1924 – po pracy w sądzie w Nowym Targu został przeniesiony do Lwowa
1929 – powrócił do Krakowa
1932 V 9 – członek Sądu Honorowego Rady Grodzkiej BBWR
1935 – notariusz
1931-1933 - członek Tymczasowej Rady Miejskiej
1931 VI 6 – Krzyż Niepodległości „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”
1933-1938 - członek Rady Miejskiej z listy Bezpartyjnego Bloku Pracy Gospodarczej
1935 II – prezes Klubu Sportowego „Garbarnia”
1935-1937 - członek Zarządu Głównego Towarzystwa Szkoły Ludowej
1938-1939 – członek Rady Miejskiej z listy Komitetu Wyborczego Chrześcijańsko-Narodowego Frontu Samorządowego
1939 – członek zarządu
1939 II 9 – przewodniczący klubu Obozu Zjednoczenia Narodowego w Radzie Miejskiej
1939 IV 21 – tymczasowy prezydent Krakowa
1939 V 1 – 1939 IX 3 – pełnił funkcję prezydenta komisarycznego Krakowa
1941 V 8 – aresztowany przez gestapo i wywieziony do obozu w Auschwitz, gdzie został rozstrzelany
2009 VII – patron ulicy w XVIII dzielnicy Nowa Huta
2015 – upamiętniony tablicą przy ul. Krowoderskiej 63
źródła:
Marek Lovell, Pałac Wielopolskich i jego lokatorzy, cz. 12, Dziennik Polski z dnia 19 grudnia 1998 r.
Bolesław Czuchajowski, Wykaz Legionistów Polskich 1914-1918, Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku
Czesław Brzoza, Kraków między wojnami, Kraków 1998
„Ilustrowany Kurier Codzienny” 1935